Canonherziening Amsterdamse erfpacht niet onredelijk bezwarend

Geschreven door Thijs Liebregts
29 januari 2026 · 3 minuten leestijd

Een gemeente mag in haar erfpachtvoorwaarden bepalen dat de canon aan het einde van een tijdvak opnieuw wordt vastgesteld. Dat zo'n herziening tot een flinke stijging van de woonlasten kan leiden, maakt het beding nog niet onredelijk bezwarend. Dat volgt uit een arrest van de Hoge Raad van 5 december 2025 (ECLI:NL:HR:2025:1864). Ik neem het hier kort met u door.

Voortdurende erfpacht

Amsterdam gaf lange tijd grond uit in voortdurende erfpacht. De erfpachter betaalt dan een jaarlijkse canon, die de gemeente aan het einde van elk tijdvak opnieuw vaststelt op basis van de grondwaarde. Voor erfpachtrechten onder de Algemene Bepalingen 2000 (AB2000) regelt artikel 11 die herziening. Sinds 2017 kunnen erfpachters overstappen naar eeuwigdurende erfpacht. De gemeente berekent de canon dan nog één keer en indexeert hem daarna alleen nog.

Vier erfpachters stapten over. Volgens hen was het herzieningsbeding onredelijk bezwarend. De dreiging van een onvoorspelbaar hoge canon zou hen tot de overstap hebben gedwongen, tegen te hoge kosten. Zij vorderden schadevergoeding van de gemeente.

Toets

Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar als het onredelijk bezwarend is (artikel 6:233 sub a BW). Bij consumenten toetst de rechter dat ook aan de Europese richtlijn oneerlijke bedingen. Die richtlijn geldt alleen voor overeenkomsten van na 31 december 1994.

Het hof oordeelde dat artikel 11 AB2000 die toets doorstaat. De gemeenteraad heeft de bepalingen vastgesteld na een afweging van de belangen van de gemeente en van de erfpachters. Bij de toepassing moet de gemeente zich bovendien houden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Het beding zelf bevat waarborgen: criteria voor de nieuwe grondwaarde, vaststelling door drie deskundigen als de erfpachter het niet eens is, en de weg naar de rechter. Daarnaast kan de erfpachter zijn recht opzeggen of verkopen. De Hoge Raad liet dat oordeel in stand.

Het hof wees nog op iets anders. Wie een voortdurend erfpachtrecht koopt, weet dat de woonlasten op lange termijn onzeker zijn. Die onzekerheid hoort in de koopprijs te zijn verdisconteerd.

Oude voorwaarden

Op één punt kreeg een van de erfpachters wel gelijk. Op zijn recht waren nog de Algemene Bepalingen 1937 van toepassing. Het hof toetste die niet, omdat de richtlijn niet geldt voor voorwaarden uit 1941. De Hoge Raad oordeelt dat het hof die bepalingen wel aan artikel 6:233 sub a BW had moeten toetsen. Dat artikel geldt sinds 1 januari 1993 ook voor algemene voorwaarden die al vóór 1992 werden gebruikt. Voor deze erfpachter vernietigde de Hoge Raad het arrest van het hof.

Stellen en betwisten

Tot slot een procesrechtelijk punt. Ook als de rechter ambtshalve toetst, moet de erfpachter de stellingen van de gemeente inhoudelijk betwisten. Wat hij niet of onvoldoende betwist, neemt de rechter als vaststaand aan. Kort gezegd: de ambtshalve toets neemt het werk van de erfpachter niet over.

Conclusie

Een canonherzieningsbeding is niet onredelijk bezwarend alleen omdat de canon fors kan stijgen. Doorslaggevend zijn de waarborgen in het beding zelf: duidelijke criteria, deskundigen en toegang tot de rechter. Erfpachters met oude voorwaarden van vóór 1992 kunnen zich wel op artikel 6:233 BW beroepen.

Twijfelt u over uw overstapaanbod of de herziening van uw canon? Neem gerust contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact